Πριν δύο μέρες χτύπησε το τηλέφωνο μου επίμονα τις 6 το πρωί. Ο εκδότης μου ήθελε επειγόντως ένα κείμενο. Ήθελε λέει μια απλή περιγραφή της σημερινής πραγματικότητας. Ένα μάθημα νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού για ξανθές…

Διαμαρτυρήθηκα – όχι για μένα, αλλά για την φουκαριάρα την μανούλα μου, που έχει φυσικό ξανθό μαλλί. Δεν συνυπολόγισα ότι και εμένα με φωνάζουν ξανθέ….

Τέλος πάντων με τα πολλά λόγια ξεκίνησα την γραφή και ιδού το αποτέλεσμα. Διαβάστε πρώτα το κείμενο και μετά την αντίδραση του εκδότη. Και αν μπορείτε, πείτε μου γιατί έχει γίνει έξω φρενών!

Τι εστί νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός;

Για να καταλάβουμε με λίγα λόγια τον καπιταλισμό πρέπει να σκεφτούμε ένα απλό αλλά πραγματικό μοντέλο. Ας πάμε σ’ έναν εικονικό κόσμο με τρεις πρωταγωνιστές λοιπόν.

Σκεφτείτε ότι κάποιος πάει να πάρει δάνειο από μια τράπεζα. Το επιτόκιο καθορίζεται από τρίτο πρόσωπο, το οποίο αξιολογεί την πιστοληπτική ικανότητα του πρώτου. Ως εδώ καλά. Τώρα ο κριτής της ικανότητας πάει και βάζει στοίχημα ότι ο δανειολήπτης θα χρεοκοπήσει. Το στοίχημα αυτό πληρώνεται από την τράπεζα η οποία για αυτό το λόγο ανεβάζει το επιτόκιο. Καλά ως εδώ;

Αν τώρα η τράπεζα ζητήσει από τον δανειολήπτη εγγυήσεις υπό την μορφή «εικονικού χρήματος» για να πάρει το χρήμα που θα δανείσει στον δανειολήπτη, αυτό πως θα σας φανεί; Χαζό; Και όμως, γίνεται. Επίσης γίνεται να εγγυηθεί ο δανειολήπτης – πάντα με βεβαίωση του κριτή και φυσικά πάντα με το αζημίωτο  – για την τράπεζα ώστε αυτή να πάρει λεφτά με χαμηλό επιτόκιο και να το δανείζει στον εγγυητή με υψηλό επιτόκιο.

Κανείς δεν παρήγαγε τίποτα – εκτός από αέρα κοπανιστό και διάφορα meetings. Αλλά όλοι οι εμπλεκόμενοι παίρνουν αμοιβές.

Ο δανειολήπτης πληρώνεται για τις υπηρεσίες του, η τράπεζα εισπράττει τόκους αλλά ταυτόχρονα έχει ασφαλιστεί ότι δεν θα χάσει ούτε δεκάρα – αφού εγγυείται ο δανειολήπτης….

Ο κριτής παίρνει τα ποσοστά του για την κρίση αλλά και τα κέρδη από τα στοιχήματα. Στον πραγματικό κόσμο υπάρχουν κριτές που κερδίζουν 1,2 εκατομμύρια πραγματικά δολάρια την ημέρα… κριτές ηλικίας εικοσιτεσσέρων ετών! Όμορφος πλασματικός κόσμος!

Καιρός να μπει και τέταρτος παίκτης, ο παραμυθιοποιητής που παρακολουθεί τους τρεις άλλους και λέει διάφορες ιστορίες γι’ αυτούς. Ο παραμυθάς μας ξέρει να πει πόσο σπουδαίος είναι ο δανειολήπτης, πόσο σκληρά εργάζεται και πόσο δύσκολη είναι η ζωή σε διεθνή ξενοδοχεία, επίσημα γεύματα και ….meeting! Μέσα στα παραμύθια υπάρχει και η καλή τράπεζα που στηρίζει όλους και όλα απλά και μόνο επειδή αγαπάει το καλό. Και φυσικά είναι πολύ σπουδαίο να ειπωθεί το έπος του κριτή. Πόσο όμορφος, πόσο έξυπνος και πόσο καλά πληροφορημένος είναι. Πόσα λεφτά έχει κερδίσει με τις σωστές κρίσεις του, πόσα στοιχήματα κέρδισε, και γενικά πόσο υπεράνθρωπος είναι.

Ο παραμυθάς και ο κριτής γενικά δεν έχουν κανένα πρόβλημα, αφού δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν. Ίσα ίσα είναι συνάδελφοι αφού λαμβάνουν χρήμα από τους ίδιους «εργοδότες». Γύρο από αυτούς τους πρωταγωνιστές υπάρχουν και κάποιοι παρατρεχάμενοι. Πρόκειται για νεροκουβαλητές. Ναι σοβαρά το εννοώ. Τους βρίσκει κανείς συνέχεια σε meeting να κρατούν ένα ποτήρι στο χερί…. Σοβαρή δουλειά αν κρίνουμε από τις αμοιβές τους! Τι παράγουν; Θέαμα και ακρόαμα. Είναι οι πολλαπλασιαστές του κοπανιστού αέρα. Όμορφος κόσμος, ε;

Ο τέταρτος μας παίχτης πληρώνεται από διαφημίσεις της τράπεζας, του δανειολήπτη ενώ συχνά έχει και συναλλαγές με τον κριτή. Γιατί; Αφού και ο ίδιος παίρνει δάνεια για να κάνει «επενδύσεις». Αυτές οι επενδύσεις πληρώνονται πρώτα από τον δανειολήπτη – με τα δάνεια που παίρνει - και μετα….

Ωχ! Ξεχάσαμε το κυριότερο! Τον πραγματικό κόσμο.

Ο δανειολήπτης δεν δανείζεται με δικό του ρίσκο, αλλά με το ρίσκο αυτών που τον εκλέξανε ως διαχειριστή του μέλλοντος τους.

Ποιοι είναι αυτοί; Μα απλά, αυτοί είστε εσείς… ή μάλλον όσοι από εσάς παράγουν κάτι, προφέρουν υπηρεσίες, δουλεύουν και πληρώνουν με πραγματικά λεφτά!

Ο δανειολήπτης λέγεται κυβέρνηση, η τράπεζα… μένει τράπεζα και ο κριτής έχει πολλά ονόματα, αλλά πάντα κέρδος. Ο πραγματικός κόσμος δουλεύει, πληρώνει και ψηφίζει υποψηφίους κάθε τρεις και τόσο μη ξέροντας ότι ο ίδιος είναι ο υποψόφιος της υπόθεσης. Αφού στο τέλος πρέπει να πληρώνει και τον παραμυθιοποιητή, αλλιώς δημοσιογραφικός οργανισμός – εργολήπτη δημοσίων έργων!

Όλο το σύστημα δουλεύει τέλεια όσο ο «πραγματικός κόσμος» που δουλεύει δεν καταλαβαίνει ότι τον δουλεύουν. Αυτό το φαινόμενο λέγεται δημοκρατία σε μια καπιταλιστική ευνοούμενοι κοινωνία…

Η δε μετατροπή του κοπανιστού αέρα σε πραγματικό χρήμα είναι απόλυτα οικολογική πράξη. Για αυτό και ο πραγματικός κόσμος πρέπει ν πληρώσει πρόστιμο για την ρύπανση του περιβάλλοντος. Βλέπετε, μόνο ο δανειολήπτης, οι τράπεζες, τα λαμόγια – συγνώμη… οι νεροκουβαλητές - και οι κριτές είναι προς την φύση οικολογικά ουδέτερα όντα, σαν τα σαλιγκάρια δηλαδή…

Τι είπε ο έκδοτης;

Σας φαίνεται ανήθικο το κείμενο; Αλήθεια, έχει πολλά λάθη; – και δεν εννοώ ορθογραφικά… αυτά είναι πια σήμα κατατεθέν μου. Ο εκδότης μου ισχυρίζεται ότι δεν έπρεπε να γράψω όλα αυτά, τα θεωρεί … επικίνδυνο κείμενο! Τρομοκρατικό…. το λέει.

Μάλιστα μου ανέθεσε άλλο πεδίο δράσης. Πρέπει λέει να γράψω εκατόν κείμενα για τιμωρία. Μου έδωσε και τους τίτλους, σαν:

«Ραντεβού με την ιστορία»

«Ο καλός κυβερνήτης συναντάει κόσμο στον δρόμο»

«Φταίει ο λαός για την χρεοκοπία»

«Έζησαν πάνω από το επίπεδο τους οι εργαζόμενοι»

«Τα δικά σας δικά μας, και τα δικά μας μακριά σας»

«Να πουλήσετε την ζώνη και να πάρετε κορδόνι»

«Τι καλός και όμορφος ο κόσμος της εποχής μας»

… και διάφορα άλλα τέτοια. Εναλλακτικά λέει μπορεί να ασχοληθώ με το πόσο πετρέλαιο καίει το 4*4 μιας Τζούλιας ή με το νούμερο παπουτσιού που φοράει ο πρώτος σε επιτυχίες τραγουδοβιομήχανος της χώρας μας. Αυτό, μου είπε ο εκδότης, λέγεται ελευθερία τύπου και είναι «αγαθό»!

Ομολογώ ότι δεν καταλαβαίνω τίποτα πια. Κάπως αλλιώς νομίζω ότι τα είχα μάθει τα πράγματα, αλλά…. Μάλλον φταίει το χρώμα μαλλιών. Τι λέτε εσείς;